Kozybayev University студенттері Максим Поляков пен Оксана Леонтьева Қазақстанның 19 қаласында қатар өткен Decentrathon 6.0 республикалық хакатонының жеңімпаздары атанды. Студенттер KU Group командасына бірігіп, Солтүстік Қазақстан облысының намысын қорғады. Олар жарысқа Soup Kernel Challenge техникалық бағыты бойынша қатысты. «Тапсырма жасанды интеллект пен нейрондық желілерді оқыту үдерісін оңтайландыруға қатысты болды. Қарапайым тілмен айтқанда, бізге 1,5 миллиард параметрі бар Qwen тілдік моделі берілді. Оны оқыту үшін бейнекарта ресурстары көп қажет болды. Біздің міндетіміз – модельдің ішкі есептеу үдерістерін өзгерту арқылы оқыту жылдамдығын арттыру, бейнежадыны аз пайдалану және сонымен бірге модель сапасын сақтап қалу еді. Осы мақсатта біз Triton бағдарламалау тілін қолданып, GPU-кернелдерін әзірледік. Бұл – есептеулерді тікелей бейнекартада орындайтын арнайы бағдарламалар. Модель қателіктерін есептеу, нейрондық желі ішіндегі математикалық операциялар, 4 биттік салмақтармен жұмыс істеу және жадты пайдалану үдерістерін оңтайландырдық», – деді Максим Поляков. Қатысушыларға барлық тапсырманы орындау үшін 36 сағат уақыт берілді. Осы уақыт ішінде студенттер қолданыстағы тәсілдерді зерттеп, өз алгоритмдерін әзірледі, нәтижелерді салыстырып, анықталған қателерді түзетті. Бұл ретте тек оқыту жылдамдығын арттыру жеткіліксіз болды. Команда ұйымдастырушылардың қатаң техникалық талаптарынан да өтуі тиіс еді. Нәтижесінде KU Group командасы Soup Kernel Challenge бағыты бойынша Солтүстік Қазақстан облысында 1-орынға ие болып, Қазақстанның 285 командасы арасында 73,78 ұпай жинап, 41-орынға тұрақтады. Жеңімпаздарға 500 мың теңге көлемінде ақшалай сыйлық табысталды. Команданың қол жеткізген маңызды нәтижелерінің қатарында нейрондық желіні оқыту жылдамдығын 1,56 есе арттыру бар. Соның арқасында оқытуға кететін уақыт шамамен 36 пайызға қысқарды. Сонымен қатар бейнежадыны тұтыну көлемі 14 ГБ-тан 1,1 ГБ-қа дейін, яғни 13 есеге жуық азайды. Бұл ретте модельді оқыту сапасы сақталып, команда міндетті 10 техникалық тексерістің барлығынан сәтті өтті. «Ең қызығы, бұл жай ғана демонстрациялық жоба емес, нақты инженерлік оңтайландыру жұмысы. Мұндай технологиялар жасанды интеллект модельдерін қымбат жабдықтарды пайдаланбай-ақ, қолжетімді бейнекарталарда оқытуға және қосымша үйретуге мүмкіндік береді», – деп атап өтті Максим Поляков. Айта кетейік, екі студент те IT бағыты бойынша 4-курста білім алумен қатар, М. Қозыбаев атындағы СҚУ-дың Жасанды интеллект және цифрлық трансформация орталығында жұмыс істейді. Мұнда олар цифрлық өнімдерді әзірлеп, кәсіби дағдыларын жетілдіріп келеді. Дарынды студенттерімізді лайықты жеңістерімен құттықтаймыз! Алдағы уақытта да толағай табыстар тілейміз!

Kozybayev University Қытайдың жетекші аграрлық жоғары оқу орындарының бірі – Янлинь қаласындағы Солтүстік-Батыс ауыл және орман шаруашылығы университетімен (Northwest A&F University) 10 жылдан бері тығыз ынтымақтастық орнатып келеді. Бүгінде магистратура бойынша қос диплом бағдарламалары жүзеге асырылып, білім алушылар арасында академиялық алмасу жүргізілуде. Сонымен қатар агроөнеркәсіптік кешен, су ресурстары және азық-түлік қауіпсіздігі бағыттарында ауқымды ғылыми зерттеулер қолға алынған. Осы аптада университетімізге Қытай Халық Республикасынан серіктестер делегациясы келді. Оның құрамында Өсімдіктерді қорғау колледжінің профессорлары Gangming Zhan, Yiping Li, Xiangqun Yuan және докторанттар Умида Мухтарова мен Авазбек Олимов болды. Сондай-ақ университетке экологиялық өсімдік қорғау саласына маманданған ірі қытайлық биотехнологиялық компанияның Қазақстандағы өңірлік өкілдігі – Pherobio Technology Kazakhstan компаниясы бас директорының орынбасары Lei Liu келді. Сапар барысында қытайлық әріптестер университеттің агробиологиялық станциясын аралап, ғылыми-зерттеу инфрақұрылымымен және тәжірибелік алаңдарымен танысты. Агротехнологиялық факультеттің профессор-оқытушылар құрамымен өткен кездесуде ғалымдар өз зерттеулерінің негізгі бағыттарын таныстырып, ғылыми нәтижелерімен бөлісті және ынтымақтастықты одан әрі дамыту перспективаларын талқылады. Кездесуде фитопатология, ауыл шаруашылығы дақылдарының зиянкестері мен ауруларын мониторингтеу, жеміс-жидек екпелерін қорғау және өсімдіктерді қорғаудың экологиялық қауіпсіз әдістерін әзірлеу мәселелеріне ерекше назар аударылды. Кездесудің маңызды нәтижелерінің бірі – Northwest A&F University Өсімдіктерді қорғау колледжімен ынтымақтастықтың басталуы. Әріптестік аясында бірлескен ғылыми зерттеулер жүргізу, ғылыми тәжірибе алмасу, академиялық ұтқырлықты дамыту және жас ғалымдарды халықаралық зерттеу жобаларына тарту көзделіп отыр. Бұл серіктестік Қазақстан мен Қытайдың ауыл шаруашылығы үшін өзекті өсімдіктерді қорғау саласындағы практикалық шешімдерді әзірлеуге негіз болады.

Солтүстік Қазақстан облысына жұмыс сапары аясында Қазақстан Халық Кеңесінің Төрағасы Ерлан Қошанов Петропавл қаласында өткен «Ұлттың жаңа болмысы: жастар және азаматтық жауапкершілік» республикалық жастар лагерінің жұмысына қатысты. Кездесудің басты тақырыбы – Президент реформалары, олардың жастар әлеуетін ашудағы рөлі және жас буынның Мемлекет басшысының «Қазақстанның жаңа тарихи кезеңдегі өзекті міндеттері» атты Жолдауын іске асыруға қатысуы болды. Кездесу барысында Ерлан Қошанов Президент Жолдауы елді терең жаңғыртуға, оның бәсекеге қабілеттілігін арттыруға және азаматтардың әл-ауқатын жақсартуға бағытталған бағдарды айқындайтынын атап өтті. Бұл міндеттерді орындау бүкіл қоғамның бірлігін талап етеді. Ал бұл ретте жастарға айрықша рөл жүктеледі. Қазақстан Халық Кеңесінің Төрағасы атап өткендей, Жаңа Конституцияның қабылдануымен еліміздің дамуында жаңа кезең басталды. Ата Заң қуатты мемлекеттің негізін қалап, экономикалық өсімге, адами капиталды дамытуға және жаңа буынның қоғамдық өмірге белсенді араласуына жағдай жасады. Референдумнан кейін Президенттің алғашқы кездесуін жастармен өткізуі Мемлекет басшысының олардың пікірі мен көңіл күйіне ерекше мән беретінін көрсетеді. Өйткені ірі мемлекеттік жобалардың негізгі игілігін көретін де – жас қазақстандықтар. Халықаралық білім беру саласындағы ынтымақтастыққа да ерекше назар аударылды. Мысал ретінде Kozybayev University мен Аризона университетінің бірлескен қос дипломды бағдарламасы аталды. Биыл шілде айында алғашқы 30 түлек екі университеттің дипломын алды. Олардың қатарында америкалық университеттің «Жылдың үздік түлегі» атағына ие болған Әмір Ағзамов та бар. Қазақстан Халық Кеңесінің Төрағасы мұндай жетістіктерді, жас қазақстандықтардың шетелде еңбегінің мойындалуын және олардың түрлі салалардың дамуына қосқан үлесін патриотизмнің үлгісі әрі ұлттық мақтаныш деп атады. М. Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан университеті Басқарма мүшесі Әділхан Төлепберген жауапты көшбасшылықтың маңыздылығына тоқталды. Оның айтуынша, жас басшылар өз бетінше шешім қабылдай білуі, командамен тиімді жұмыс істеуі және нәтижеге жауап беруі керек. Бұл ретте популизм мен басқарудағы әлсіздікке жол бермеу маңызды. Мұндай ұстаным Мемлекет басшысы дәріптеп жүрген «Адал азамат» құндылықтарына сай келеді. Кездесуде айтылған негізгі ұсыныстардың бірі – «Халық Кеңесі» жастар қозғалысын құру болды. Ерлан Қошанов бұл бастаманы қолдап, мұндай бірлестік жай ғана формалды ұйым емес, жастардың идеяларын жүзеге асыратын белсенді алаңға айналуы керектігін атап өтті. Сондай-ақ Халық Кеңесінің мүшелері өңір жұртшылығымен кездесіп, ғылыми-білім беру инфрақұрылымымен танысты. Делегация барған нысандардың бірі – Kozybayev University болды. Мұнда қонақтар университеттің ғылыми-зерттеу инфрақұрылымымен танысты. Делегация Қытайдың Солтүстік-Батыс ауыл және орман шаруашылығы университетімен ынтымақтастық аясында құрылған өсімдік және мал шаруашылығы бағытындағы зертханаларды аралады. Қонақтарға бірлескен жұмыстың нәтижелері таныстырылып, ғылыми серіктестіктің дамуы мен оны кеңейту перспективалары туралы ақпарат берілді. Ауқымды бастамалардың қатарында Қытайдың Henan Agricultural Invest Group корпорациясымен бірлескен кәсіпорын құру жобасы бар. Бұл жоба Орталық Азиядағы ауыл шаруашылығы технологиялары мен экспортты дамытуға бағытталған алғашқы демонстрациялық технопаркті құруға мүмкіндік береді. Оны жүзеге асыру үшін қазірдің өзінде 60 гектар жер учаскесі бөлінген. Мұнда көкөніс және астық дақылдарын өсіру, селекциялық зерттеулер жүргізу, сондай-ақ өсімдіктерді қорғаудың заманауи технологияларын енгізу жоспарланып отыр. Жоба университеттің ғылыми әлеуеті мен шетелдік серіктестердің инвестициялық мүмкіндіктерін біріктіріп, өңірдің аграрлық саласы үшін жаңа перспективалар ашады. Сапардың жеке бір бөлігі университет ғалымдарының қолданбалы ғылыми әзірлемелеріне арналды. Ерлан Қошановқа жол жабындарының сапасын жақсарту, су айдындарын биологиялық тазарту үшін хлорелла микробалдырын қолдану, сондай-ақ қайта өңделген қалдықтардан ауыл шаруашылығына арналған пластик ыдыстар жасау бағытындағы зерттеулер таныстырылды. Сонымен қатар қонақтарға ғалымдарымыз әзірлеген жүрек қызметін бақылауға және деректерді Wi-Fi арқылы жіберуге арналған құрылғы, сондай-ақ Солтүстік Қазақстан облысының аумағында археологтарымыз тапқан Алтын Орда дәуірінің жәдігерлері көрсетілді. Бұдан бөлек, Ерлан Қошанов студенттердің IT-әзірлемелерімен танысты. Олардың қатарында Солтүстік Қазақстан облысындағы жол-көлік оқиғаларының картасы, отандық «Soilephone» бейнетелефония құрылғысына арналған жасанды интеллект агенттері, сондай-ақ Жасанды интеллект және цифрлық трансформация орталығы мен Tomorrow School қызметі бар. Кездесу алаңдарының бірі АҚШ-тың Аризона университетімен бірлесіп жүзеге асырылатын қос дипломды бағдарламалардың студенттерімен жүздесуге арналды. Жастар өздерінің білім алу барысы туралы айтып, идеяларымен және алдағы жоспарларымен бөлісті. Сондай-ақ Қазақстанның К.Байсейітова атындағы Ұлттық өнер университетінің Солтүстік Қазақстан облысындағы өкілдігі Kozybayev University базасында жұмыс істейтіні және осы оқу орны үшін жеке ғимарат салу жобасы жүзеге асырылып жатқаны туралы ақпарат берілді. Мемлекет басшысы жастар саясатына, олардың өзін-өзі дамытуына, сапалы білім алуына және кәсіби тұрғыдан қалыптасуына қажетті жағдай жасау мәселелеріне тұрақты түрде ерекше назар аударып келеді. Жастарды қолдау мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі болып қала береді. Мұндай кездесулер жастарға ел басшылығы өкілдерімен тікелей пікір алмасуға, өз ойларын жеткізіп, ұсыныстарын айтуға, сондай-ақ алдарында ашылатын мүмкіндіктер мен перспективаларды тереңірек түсінуге жол ашады. Бұл ұрпақтар арасындағы диалогты нығайтып қана қоймай, жастардың елде болып жатқан өзгерістерге қатыстылық сезімін арттырып, мемлекет болашағына деген жауапкершілігін қалыптастырады.

Kozybayev University-де студенттердің Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл комитеті басқармасының бастығы, полиция полковнигі Бақытжан Әмірхановпен кездесуі өтті. Кездесудің негізгі тақырыбы – нашақорлықтың алдын алу және есірткі бизнесіне қарсы күрес. Ашық әрі мазмұнды диалог барысында заманауи есірткі бизнесінің қалай ұйымдастырылатыны, есірткі жасырып таратушы ретінде ұсынылатын «оңай табыстың» неліктен қылмыстық жауапкершілікке және адам тағдырының бұзылуына әкелетіні талқыланды. Сондай-ақ мессенджерлер мен әлеуметтік желілер арқылы есірткі саудасына тарту әрекеттерін қалай анықтауға болатыны және көмек алу үшін қайда жүгіну керектігі түсіндірілді. Студенттер талқылауға белсенді қатысып, өздерін қызықтырған сұрақтарын қойды. Бұдан кейін жастар бір ғана ойланбай жасалған қадамның қандай ауыр салдарға әкелуі мүмкін екенін шынайы оқиғалар арқылы көрсететін «Закладчики» деректі фильмін тамашалады. Студенттердің ерекше қызығушылығын қызметтік иттердің жұмысын көрсету шарасы тудырды. Жастар арнайы үйретілген төрт аяқты көмекшілердің есірткі заттарын қалай анықтайтынын, берілген командаларды қалай орындайтынын және құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне іздестіру жұмыстары кезінде қалай көмектесетінін өз көздерімен көрді. Іс-шара «Заң және тәртіп» жалпыұлттық қағидаты аясында ұйымдастырылды.

Жеке қауіпсіздік, адам қадір-қасиетін құрметтеу және психологиялық қысымнан қорғау мәселелері Kozybayev University студенттерінің Полиция департаменті мен заң саласы өкілдерімен өткен кездесуінің негізгі тақырыбына айналды. Іс-шара «Заң және тәртіп» қағидаты аясында ұйымдастырылды. Кездесу басында қатысушыларға Әлеуметтік-мәдени даму жөніндегі Басқарма мүшесі Әділхан Төлепберген құттықтау сөз сөйледі. Ол университетте буллинг, харассмент және сталкингтің, соның ішінде цифрлық кеңістіктегі осындай әрекеттердің алдын алуға ерекше көңіл бөлінетінін атап өтті. Кездесу барысында қатысушылар жеке шекараны бұзудың кең таралған түрлерін, зардап шеккендерді қорғаудың құқықтық тетіктерін және заңға қайшы әрекеттер үшін көзделген жауапкершілік шараларын талқылады. Осы бағыттағы заң талаптарын бұзғаны үшін қандай жаза түрлері қарастырылғаны туралы Солтүстік Қазақстан облысы Полиция департаменті Қоғамдық қауіпсіздік басқармасының бөлім бастығы, полиция подполковнигі Денис Денисов айтып берді. Ол Солтүстік Қазақстан облысында сталкингтің 17 дерегі анықталғанын атап өтті. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінде сталкинг, яғни адамды өз еркінен тыс заңсыз қудалау әрекеттері үшін жауапкершілік көзделген. Мұндай әрекеттерге қайта-қайта телефон соғу және хабарлама жіберу, аңду, үнемі байланыс орнатуға тырысу, адамның үйінің немесе оқу орнының маңында күтіп тұру, сондай-ақ оның жеке кеңістігіне қол сұғуға бағытталған өзге де әрекеттер жатады. «Қазақстан тарихы және құқық» кафедрасының аға оқытушысы Павел Афанасьев сталкинг, буллинг және харассмент ұғымдарына кеңінен тоқталып, олардың мәні мен ерекшеліктерін түсіндірді. Спикерлер мұндай әрекеттерді әзілмен, жеке ұнату сезімімен немесе қарым-қатынас ерекшеліктерімен ақтауға болмайтынына студенттердің назарын аударды. Сонымен қатар әрбір жағдайға құқықтық баға нақты мән-жайлар мен қолданыстағы заңнама нормаларын ескере отырып берілетіні айтылды. Университетте көмек алу мүмкіндіктері туралы психологиялық қызмет мамандары ақпарат берді. Олар студенттер буллингке, қудалауға немесе психологиялық қысымға тап болған жағдайда, сондай-ақ осындай жағдайлардың куәсі болса, кімге және қайда жүгіне алатынын түсіндірді. Студенттерге мұндай мәселелерді жасырып қалмай, оларды өз бетінше шешуге тырыспау керектігі ескертілді. Психологиялық және құқықтық көмекке дер кезінде жүгіну қажетті қолдау алуға және жанжалды жағдайдың одан әрі ушығуының алдын алуға мүмкіндік береді. Осындай іс-шаралар университет қауымдастығында өзара құрмет мәдениетін қалыптастыруға, құқықтық сауаттылықты арттыруға және зорлық-зомбылық пен кемсітушіліктің кез келген түріне төзбеушілік ұстанымын нығайтуға бағытталған. Өйткені қауіпсіз білім беру ортасын қалыптастыру тек заң талаптарын сақтауға ғана емес, әр адамның өз сөзі мен іс-әрекетіне жауапкершілікпен қарауына да байланысты

М. Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан университеті QS World University Rankings: Asia 2027 рейтингіне сәйкес Азияның жетекші жоғары оқу орындарының қатарына енді. Бүгін жоғары білім беру саласындағы халықаралық талдау агенттігі QS Quacquarelli Symonds жариялаған рейтингте М. Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан университеті Азияның 1722 жоғары оқу орны арасында 536-орынға, ал Қазақстанның 51 университеті арасында 20-орынға ие болды. Осылайша, Kozybayev University рейтингтің барлық деңгейі бойынша өз көрсеткіштерін жақсартты. Қазақстан университеттері арасында 22-орыннан 20-орынға, Орталық Азия университеттері арасында 34-орыннан 33-орынға, ал жалпы Азия рейтингінде 558-орыннан 536-орынға көтеріліп, бірден 22 сатыға жоғарылады. Бұл өсім қатысушылар арасындағы бәсекелестіктің күшеюі жағдайында ерекше маңызға ие. Рейтингке қатысқан университеттердің жалпы саны 1526-дан 1722-ге дейін, яғни 196 оқу орнына артты. Қазақстанның да рейтингтегі өкілдігі кеңейіп, отандық жоғары оқу орындарының саны өткен жылғы 44-тен биыл 51-ге жетті. Университет рейтингтің бес көрсеткіші бойынша жоғары нәтижелерге қол жеткізді: - Академиялық ортадағы бедел;- Жұмыс берушілер арасындағы бедел;- Шетелдік оқытушылардың үлесі;- Шетелдік студенттердің үлесі;- Студенттердің академиялық ұтқырлығы, яғни шетелде білім алу мүмкіндіктері. Бұл нәтижелер университеттің академиялық қауымдастық пен жұмыс берушілер арасындағы беделінің артып келе жатқанын, сондай-ақ интернационалдандыру бағытында жүйелі жұмыс жүргізіп жатқанын көрсетеді. Атап айтқанда, шетелдік оқытушылар мен студенттерді тарту, академиялық ұтқырлықты дамыту бағытындағы жұмыстар өз нәтижесін беруде. QS World University Rankings: Asia рейтингі аймақтағы жоғары оқу орындарын академиялық және жұмыс берушілер арасындағы беделі, білім беру мен ғылыми қызметінің сапасы, сондай-ақ интернационалдандыру деңгейі бойынша бағалайды. М. Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан университеті халықаралық ынтымақтастықты нығайту, академиялық ұтқырлықты дамыту және серіктестер мен жұмыс берушілер арасындағы танымалдылығын арттыру бағытындағы жұмыстарын жалғастырады. Айта кетейік, QS World University Rankings: Asia 2027 рейтингінде Қазақстан Орталық Азияның барлық басқа елдерін қосқандағы көрсеткіштен де көп жоғары оқу орнымен ұсынылған. Сонымен қатар Қазақстан – университеттері рейтингтің үздік 100 оқу орны қатарына енген өңірдегі жалғыз мемлекет.

Қытайдың Солтүстік-Батыс ауыл және орман шаруашылығы университетінің 19 студенті академиялық ұтқырлық бағдарламасы аясында Kozybayev University-дің Агротехнологиялық факультетіне келді. Олар мал шаруашылығы бағыты бойынша білім алуда. Университетімізде студенттер бейіндік пәндерді меңгеріп, факультеттің серіктес кәсіпорындарында өндірістік тәжірибеден өтеді. «Қытайдың Солтүстік-Батыс ауыл және орман шаруашылығы университеті студенттерінің бізге келуі жақсы дәстүрге айналды. Kozybayev University мен аталған жоғары оқу орны арасында 10 жылдан бері достық және серіктестік қарым-қатынас орнаған. Жыл сайын студенттер, магистранттар, докторанттар және профессорлар алмасып отырады. Бір кездері Қытайдан академиялық алмасу бағдарламасы бойынша келген магистрант кейін докторант ретінде қайта оралды. Оның кәсіби дамуына университетіміздің үлес қосып, сенімін ақтағаны біз үшін өте маңызды. Біз білім алушылардың өндірісте мүмкіндігінше көбірек тәжірибе жинақтауына әрдайым ерекше көңіл бөлеміз. Бұл жолы бізге бакалавриат пен магистратура студенттері келді. Олар өз елдеріне жаңа әрі терең білім алып, жақсы әсермен оралады деп сенемін», – деді Интернационалдандыру және халықаралық бағдарламалар жөніндегі Басқарма мүшесі Мансұр Әлімханов. Аграрлық білім беру саласында технологияларды теориялық тұрғыдан меңгерумен қатар, олардың нақты өндірістік жағдайда қалай қолданылатынын түсіну де маңызды. Академиялық ұтқырлық студенттерге екі елдің тәжірибесін салыстыруға, кәсіби білімдерін кеңейтуге және саладағы міндеттерді шешудің жаңа тәсілдерімен танысуға мүмкіндік береді. Осы мақсатта қытайлық студенттер дәнді, дәнді-бұршақты және майлы дақылдарды өсірумен айналысатын, сондай-ақ сүтті мал шаруашылығын белсенді дамытып отырған ірі агрокәсіпорын – «Будённое-СК» ЖШС-де болды. Алдағы уақытта олар өңірдегі құс фабрикалары мен тауарлы-сүт фермаларының қызметімен танысады. «Университетіміздің Агротехнологиялық факультеті Қытайдың Солтүстік-Батыс ауыл және орман шаруашылығы университетінің үш мектебімен – агрономия, мал шаруашылығы және су ресурстары бағыттары бойынша тығыз ынтымақтастық орнатқан. Серіктес жоғары оқу орны профессорларының жыл сайын біздің студенттерге дәріс оқуы біз үшін өте маңызды. Өткен жылы Kozybayev University-дің 35 білім алушысы академиялық ұтқырлық бағдарламасы аясында Қытай Халық Республикасына барды. Ал Қытайдан 50-ге жуық студент пен магистрант біздің университетке келді. Мұндай ынтымақтастық агротехнологиялардың дамуына ықпал етіп, Қазақстан мен Қытай студенттері арасындағы білім беру шекараларын жояды және екі ел арасындағы достық қарым-қатынасты нығайтады», – деді Агротехнологиялық факультеттің деканы Алтын Шаяхметова. Академиялық ұтқырлықтан бөлек, Қытайдың Солтүстік-Батыс ауыл және орман шаруашылығы университетімен серіктестік қос дипломды білім беру бағдарламаларын дамытуды да қамтиды. Қазіргі уақытта магистратура деңгейінде осындай екі бағдарлама жүзеге асырылуда. Сонымен қатар тараптар азық-түлік қауіпсіздігі, ауыл шаруашылығы өндірісі және су ресурстары салаларындағы бірлескен ғылыми жобаларды дамытуға басымдық беріп отыр.

Медицина факультетінің студенттері қазақстандық көрнекті медицина ғалымы, денсаулық сақтау саласының ұйымдастырушысы, медицина ғылымдарының докторы, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының корреспондент-мүшесі, Жапониядағы Симанэ университетінің PhD докторы, профессор Төлебай Рахыпбековпен кездесудің бірегей мүмкіндігіне ие болды. Ол білім алушылармен қатар, университет оқытушылары мен қызметкерлері қатысқан «Руханият және көшбасшылық» тақырыбында ашық дәріс оқыды. Іс-шара университетте биыл аталып өтіп жатқан Манаш Қозыбаевтың 95 жылдығы аясында ұйымдастырылды. Төлебай Рахыпбеков көрнекті ғалым туралы жылы естеліктерімен бөлісіп, оның беделі мен даналығы жайында әңгімеледі. Дәріске М. Қозыбаевтың ұлы, тарих ғылымдарының докторы Ілияс Манашұлы да қатысты. «Менің ойымша, бүгін университет ұжымының, әсіресе медицина бағытының өкілдерінің жолы болды. Сіздерге тағдыры ерекше, харизмасы айрықша, өмірінің 50 жылдан астам уақытын Гиппократ ісіне, ғылым мен жоғары білім беру саласына арнаған, түптеп келгенде, еліміздің халықаралық беделінің артуына ықпал еткен бірегей тұлға қонаққа келіп отыр. Төлебай Қосиябекұлы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болған кезінде 56 заңның әзірленуіне қатысты. Оның бастамасымен бірқатар жұмысшы мамандықтары өкілдерінің зейнетке шығу жасы төмендетілді. Денсаулық сақтау министрлігі басқармасының бастығы қызметінде небәрі сегіз ай жұмыс істеген кезеңде Апаттар медицинасының ғылыми-практикалық орталығын ашып, Ақтау, Степногорск және Павлодар қалаларындағы КСРО Атом өнеркәсібі министрлігінің бұрынғы клиникаларын республикалық меншікке өткізді. 1998–1999 жылдардағы аса күрделі жағдайда бір жарым жыл бойы министр мәртебесіне ие Денсаулық сақтау комитетінің төрағасы қызметін атқарды. Дәл осы кезеңде алғашқы медициналық-санитариялық көмекті және отбасылық медицинаны дамыту басым бағыт ретінде айқындалып, денсаулық сақтау саласын қаржыландырудың бүгінгі күнге дейін қолданылып келе жатқан жаңа тетігі енгізілді. Оның тапсырмасымен еліміздің алты медициналық жоғары оқу орнында отбасылық медицина факультеттері мен оқу-зертханалық отбасылық амбулаториялар ашылып, 1420 отбасылық дәрігерлік амбулатория құрылды», – деп атап өтті Ілияс Қозыбаев. Интерактивті дәріс барысында Төлебай Рахыпбеков студенттерге нейролингвистикалық коммуникацияға қатысты мысалдар келтіріп, ақпаратты қабылдау арналары, эмоциялардың адам денсаулығына әсері және көшбасшылық қасиеттерді қалыптастыру туралы әңгімеледі. «Егер алдыңызға қандай да бір мақсат қойсаңыз, соған қарай ұмтылуыңыз керек. Өз идеяңызға адал болып, оған жетудің жолдарын іздеген жөн. Ең бастысы, адамдарға қызмет ету қажет. Маған Беназир Бхуттоның мына бір сөзі ұнайды: «Мен елімізде дүниеге келетін әрбір сәбидің дүниеге келуі жоспарлы болғанын, бақытты отбасында өсіп, тамаша білім алуына мүмкіндік жасалғанын және қартайғанша өмір сүруін армандаймын». Мен де осындай жағдайдың болғанын шын жүрегіммен қалаймын», – деді Төлебай Рахыпбеков. Кездесу соңында Төлебай Қосиябекұлына «Академик Манаш Қозыбаев» медалі табысталып, оған Kozybayev University-дің «Құрметті профессоры» атағы берілді. Айта кетейік, іс-шара университетте биыл аталып өтіп жатқан көрнекті ғалым Манаш Қозыбаевтың 95 жылдығына орай ұйымдастырылды. Төлебай Рахыпбеков ұлы ғалым туралы жүрекжарды естеліктерімен бөлісіп, оның асқақ беделі мен терең даналығын еске алды.

2026 жылғы 28 қазанда Қазақстан халқына арнаған Жолдауында Президент инфрақұрылымды дамыту мен жол сапасын арттыруды басым міндеттердің қатарына жатқызды. «Халықтық құрылыс» жобалары мен Көкшетау - Петропавл автожолын кеңейту жұмыстары жол жабынының беріктігі мен ұзақ мерзімділігін қамтамасыз ететін заманауи шешімдерді қажет етеді. Мемлекет басшысы отандық ғылымды дамыту мен ғылыми әзірлемелерді коммерцияландыру мәселелеріне де ерекше назар аударды. Бұл міндеттерді шешуге М. Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан университетінің ғалымдары да өз үлестерін қосуда. Олар өнеркәсіптік қайталама шикізатты пайдалану арқылы жол битумын модификациялау технологиясын әзірледі. Зерттеу жұмыстары 2023–2025 жылдары ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің гранттық қолдауымен жүргізілді. Әзірлемені өндіріске енгізу жұмыстары Солтүстік Қазақстан облысының әкімі Ғауез Нұрмұхамбетовтің тапсырмасы бойынша жүзеге асырылуда. Ғылыми топты химия ғылымдарының кандидаты, СҚУ профессоры Антонина Дюрягина басқарады. Технология құрамында жылу электр орталықтарынан алынған, алдын ала тазартылған пайдаланылған герметизациялаушы сұйықтық және университет ғалымдары мұнай-химия өндірісінің қалдықтарынан синтездеген қоспа қолданылады. Бұл жол құрылыс материалдарының қасиеттерін жақсартуға және өнеркәсіптік қалдықтарды қайта пайдалануға мүмкіндік береді. «Біздің мақсатымыз - Қазақстанның климаттық жағдайларында жол құрылысына қойылатын талаптарға сай келетін технология әзірлеу болды. Битумның сипаттамаларын жақсартумен қатар, қайталама шикізатты өндіріске тарту да маңызды еді. Осылайша, ғылыми әзірлеме практикалық әрі экологиялық құндылыққа ие болады», - деп атап өтті Антонина Дюрягина. Алдымен ғалымдар қоспалардың құрамын іріктеп, олардың битум мен асфальтбетон қасиеттеріне әсерін зерттеді. Кейін технология «Стройэксперт» тәуелсіз аккредиттелген зертханасында сынақтан өткізілді. Зерттеу нәтижелері асфальтбетонның су сіңіру көрсеткіші 35%-ға төмендегенін, ал суға қаныққаннан кейінгі беріктігі бақылау үлгілерімен салыстырғанда шамамен 50%-ға жоғарылағанын көрсетті. Сонымен қатар материалдың ыстыққа төзімділік көрсеткіштері де жақсарды. Келесі кезеңде әзірлеме тәжірибе жүзінде қолданылды. Асфальтбетон зауытында модификацияланған битумның 40 тоннасы өндірілді. Ол ұзындығы 200 метр болатын Қарақоға - Петропавл автожолының тәжірибелік учаскесін салу кезінде пайдаланылды. Іріктеліп алынған үлгілерге жүргізілген зертханалық сынақтар жол жабынының нормативтік талаптарға сәйкес келетінін растады. Технологияны сынақтан өткізуге өңірдің жол ұйымдары да қатысуда. «ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ Солтүстік Қазақстан облыстық филиалы ғалымдардың бастамасын қолдап, автомобиль жолының тәжірибелік учаскесін бөлді. Ал «Жол активтері сапасының ұлттық орталығы» ШЖҚ РМК Солтүстік Қазақстан облыстық филиалы қоспаға қажетті зертханалық сынақтарды өтеусіз негізде жүргізуге мүмкіндік берді. «Біз үшін әзірлемені практикалық қолданысқа дейін жеткізу аса маңызды болды. Зертханалық жағдайда қоспа құрамын іріктеуден бастап, өнеркәсіптік көлемде өнім өндіру және жолдың тәжірибелік учаскесін салуға дейінгі кезеңдерден өттік. Енді жол жабынының нақты пайдалану жағдайларында өзін қалай көрсететінін бағалауымыз қажет», – дейді «Химия және химиялық технологиялар» кафедрасының меңгерушісі, қауымдастырылған профессор Юлия Бызова. Күзгі-қысқы және көктемгі кезеңдерден кейін мамандар жол жабынының жай-күйін бағалайды. Атап айтқанда, жарықтардың, іздердің және басқа да ақаулардың пайда болуы, беріктігі мен суға төзімділік көрсеткіштерінің өзгеруі тексеріледі. Алынған нәтижелер бақылау учаскесінің көрсеткіштерімен салыстырылады. Бұл технологияның нақты пайдалану жағдайларындағы тиімділігін анықтауға мүмкіндік береді. Зерттеушілердің есептеуі бойынша, жылына 10 мың тонна битум өңделген жағдайда 10 тоннаға дейін қайталама шикізатты пайдалануға болады. Бұл өнеркәсіптік қалдықтарды өндіріске қайта тартуға және кәдеге жаратуды қажет ететін материалдардың көлемін азайтуға мүмкіндік береді. Мұндай тәсіл «Таза Қазақстан» жалпыұлттық бастамасының міндеттеріне - ресурстарды ұтымды пайдалану мен қалдықтар көлемін қысқартуға толық сәйкес келеді. Технологияны одан әрі қолдану мониторинг нәтижелеріне және қажетті рұқсат беру рәсімдерінен өтуге байланысты болады. Тиімділігі расталған жағдайда әзірлемені Қазақстанның басқа да автомобиль жолдарында кеңінен қолдануға мүмкіндік туады. Kozybayev University жобасы ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің гранттық қолдауы ғылыми әзірлемелерді практикалық қолданысқа енгізуге қалай ықпал ететінін көрсетеді. Ғалымдардың, өңірлік билік органдарының және жол ұйымдарының ынтымақтастығы отандық технологияларды өндіріске енгізуге әрі еліміздің жол инфрақұрылымын дамытуға қолайлы жағдай қалыптастырады. Бұл жұмыс Президент Жолдауында белгіленген міндеттерге толық сәйкес келеді.

Университетте М. Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан университетінің еңбек ардагері, «Қазақстан тарихы және құқық» кафедрасының қауымдастырылған профессоры, тарих ғылымдарының кандидаты Зылыйха Бимақанованың 70 жылдық мерейтойына арналған салтанатты іс-шара өтті. Зылыйха Шахметқызы еңбек жолын 1977 жылы Торғай облысының Октябрь ауданында аудандық халыққа білім беру бөлімінің әдіскері қызметінен бастаған. Кейін мектепте мұғалім болып жұмыс істеп, Арқалық педагогикалық институтында сабақ берді. Ол өмірінің 50 жылдан астам уақытын білім беру саласына арнады. Соның 28 жылы университетімізбен тығыз байланысты. Осы уақыт ішінде Зылыйха Бимақанова студенттерге білім беріп, ғылыми зерттеулер жүргізіп, диссертациялық жұмыстарға жетекшілік етіп келеді. «Бүгін біз қадірлі ұстазымызға ақжарма тілектерімізді арнап, шынайы алғысымызды білдіру үшін жиналып отырмыз. Мектеп мұғалімінен басталған күрделі де тағылымды еңбек жолынан өтіп, бүгінде Зылыйха Шахметқызы тарих ғылымдарының кандидаты, М. Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан университетінің профессоры атанды. Сіз 1998 жылдан бері университетімізде еңбек етіп, жас ұрпаққа лайықты үлгі көрсетіп келесіз. Сізді осы айтулы мерекеңізбен шын жүректен құттықтаймыз!» – деді Академиялық мәселелер жөніндегі Басқарма мүшесі Айгүл Нұрпейісова. Ол Kozybayev University басшылығы атынан құттықтау хат табыстап, мерейтой иесін «Академик Манаш Қозыбаев» медалімен марапаттады. Көпжылдық педагогикалық қызметі үшін Зылыйха Шахметқызы бірқатар марапатқа ие болған. Олардың қатарында ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің Құрмет грамотасы, «Ғылым үздігі» құрмет дипломы, Солтүстік Қазақстан облысы әкімінің грамоталары және басқа да марапаттар бар. З. Бимақанованың ғылыми қызметінің негізгі бағыты – мерзімді баспасөз беттерінде жарияланған тарихи материалдарды зерттеу және Қазақстан тарихын зерделеу. Ол 180-нен астам ғылыми мақаланың, 10 оқу құралының, 28 оқу-әдістемелік құралдың және 2 монографияның авторы. «Kozybayev University-дің тарихи ғылыми мектебі республикадағы беделді әрі танымал ғылыми мектептердің бірі саналады. Оның қалыптасуына В.С. Черников, М.И. Бенюх, В.Ф. Зайберт, А.В. Никифоров сынды ғалымдар және бүгінде бізбен бірге еңбек етіп жүрген көптеген ардагерлер зор үлес қосты. Зылыйха Шахметқызы осы ғылыми мектептің лайықты өкілі, оның дәстүрін жалғастырушы әрі Солтүстік Қазақстандағы тарих ғылымының дамуына өзіндік үлес қосқан тұлға. Оның Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алған кезеңдегі ғылыми қызметінің маңызы ерекше. Зылыйха Шахметқызы алғашқылардың бірі болып революцияға дейінгі кезеңдегі мерзімді баспасөзді зерттеуге кірісті. Атап айтқанда, оның диссертациялық жұмысы қазақ журналистикасы мен баспасөзі тарихындағы маңызды кезеңге арналды. Революциялық газеттер мен кітапшаларға жүргізген зерттеулері қоғамдық-саяси ойдың дамуын, ұлттық баспасөз тарихын және сол дәуірдегі қазақ қоғамының қалыптасу үдерістерін зерделеуге елеулі үлес қосты. Ол бұл тақырыпты алғаш көтеріп, жан-жақты зерттеген ғалымдардың бірі», – деп атап өтті Жошы ұлысын зерттеу институтының жетекші ғылыми қызметкері, тарих ғылымдарының кандидаты, доцент Зәуре Қартова (Астана қаласы). Мерейтойлық іс-шара барысында Зылыйха Шахметқызына көптеген жылы лебіздер мен ізгі тілектер айтылды. Оның шәкірттері, әріптестері, достары мен үзеңгілестері естеліктерімен бөлісті. Сондай-ақ Астана, Алматы, Ақтөбе, Қостанай, Арқалық және Петропавл қалаларындағы ғылыми ұйымдар мен мемлекеттік мекемелерден құттықтау хаттар келіп түсті. Зылыйха Шахметқызын мерейлі 70 жасымен шын жүректен құттықтаймыз! Зор денсаулық, ұзақ ғұмыр, еңбегіне табыс, отбасына амандық, жылулық пен береке тілейміз!