СҚУ мен QAIRU Солтүстік Қазақстан үшін AI+X моделін іске қосады

1-3 қазан аралығында Астанада өтіп жатқан AI & Digital Bridge 2026 форумында Қазақстанның төрт жоғары оқу орны Qazaq AI Research University (QAIRU) университетімен ұлттық AI+X моделін іске қосу туралы консорциумдық келісімге қол қойды.

Солтүстік Қазақстандағы Манаш Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан университеті QAIRU-дың «AI + ауыл шаруашылығы» бағыты бойынша серіктесіне айналды.

AI+X моделі Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев айқындаған міндетті - жасанды интеллект саласындағы іргелі білімді белгілі бір саланың кәсіби білімімен ұштастыра алатын мамандар даярлауды жүзеге асыруға бағытталған.

2026 жылы модель төрт бағыт бойынша іске қосылады: AI + білім беру, AI + машина жасау, AI + ауыл шаруашылығы және AI + көлік технологиялары. QAIRU жасанды интеллект саласындағы құзыреттерді қамтамасыз етсе, бейінді жоғары оқу орындары салалық даярлықты жүзеге асырады, ал индустриялық серіктестер өндірістің нақты міндеттерін ұсынады.

Қозыбаев университеті үшін мұндай бағыт ауыл шаруашылығы болды. Бұл - Солтүстік Қазақстанның негізгі салаларының бірі. Университеттің аграрлық ғылым, биотехнология, геномика және цифрлық технологиялар салаларында қалыптасқан құзыреттері бар және ол агроөнеркәсіптік кешен кәсіпорындарымен ынтымақтастық орнатқан.

«Біз үшін AI+X жобасына қатысу – университетте қалыптасқан аграрлық ғылымды, биотехнологияны, геномиканы, цифрлық технологияларды және кадр даярлау бағыттарын өзара байланыстырудың мүмкіндігі.

Бүгінде студентке тек кәсіби білім беру жеткіліксіз, сонымен қатар жаңа технологиялардың оның кәсібін қалай күшейте алатынын түсінуге үйрету маңызды.

Жаңа буынның аграрлық маманы өсімдікті, топырақты және жануарды түсініп қана қоймай, деректермен, цифрлық құралдармен және жасанды интеллектпен жұмыс істей білуі керек», – деді М. Қозыбаев атындағы СҚУ ректоры Ербол Исакаев.

Ынтымақтастық аясында білім беру бағдарламаларын, соның ішінде AI + ауыл шаруашылығы магистратурасын, пәнаралық зерттеулер мен қолданбалы жобаларды дамыту жоспарланып отыр. Студенттер математика мен алгоритмдерден бастап машиналық оқыту және терең оқытуға дейінгі іргелі AI даярлығын алады, ал СҚУ-да агроөнеркәсіптік кешеннің салалық ерекшеліктерін меңгереді.

Жобаға ауыл шаруашылығы технологияларына арналған шешімдерді қоса алғанда, ұшқышсыз авиациялық жүйелерді дамытып келе жатқан индустриялық серіктес Skyworker компаниясын тарту жоспарлануда. Бұл оқыту мен ғылыми зерттеулерді нақты практикалық міндеттерге бағыттауға мүмкіндік береді.

Олардың қатарында егістіктерді мониторингтеу, деректерді өңдеу, ұшқышсыз ұшу аппараттарын қолдану және ауыл шаруашылығына арналған басқа да цифрлық шешімдер бар.

«Біз Солтүстік Қазақстан университетін кездейсоқ таңдаған жоқпыз. Мұнда ауыл шаруашылығы саласында мықты құзырет, осы салаға кадр даярлау тәжірибесі, кәсіби профессор-оқытушылар құрамы және аграрлық бизнеспен қалыптасқан байланыстар бар.

Студенттің мықты іргелі AI даярлығын алып қана қоймай, өз өңірінің нақты міндеттерімен жұмыс істей алуы және ол үшін өңірден кетудің қажет болмауы маңызды», - деп атап өтті QAIRU ректоры Сапар Тоқсанов.

Агроөнеркәсіптік кешенде AI технологияларын қолдану топырақ пен егістіктерді талдаудан, өнімділікті болжаудан бастап селекция, мал шаруашылығы және ресурстарды тиімді пайдалануға дейінгі кең ауқымды міндеттерді қамтуы мүмкін.

Ең бастысы – технологиялардың зертханаларда ғана қалып қоймай, өндіріске жетуі.

Жаңа модельдің практикалық мәні де осында: университеттік білім, AI құзыреттері және бизнестің сұраныстары нақты өңірдің міндеттері төңірегінде тоғысады.

Солтүстік Қазақстан үшін бұл өз экономикасына қажетті заманауи мамандарды өңірдің өзінде даярлауға және аграрлық кәсіпорындарға қажет шешімдерді қатар әзірлеуге мүмкіндік береді.

Перспективада QAIRU AI+X моделін Қазақстанның басқа да жоғары оқу орындарына таратуды жоспарлап отыр. Осылайша әр университет өзінің мықты салалық бағытына сүйенетін, ал жасанды интеллект сол саланы дамыту құралына айналатын ұлттық желі қалыптасады.

СҚУ үшін бұл - білім беру, ғылым және өндіріс тоғысындағы жұмыстың жаңа форматы. Өңір үшін – заманауи кадрларды облыстың өзінде ұстап қалу және даярлау мүмкіндігі.

Ал ел үшін - жекелеген AI мамандарын даярлаудан жасанды интеллектіні нақты экономика қалыптасатын салаларда қолдана алатын кәсіби мамандарды қалыптастыруға көшу.