Күкіртті терең өңдеу: Kozybayev University мен Аризона университеті жаңа өндірістік бағытты дамытуда
Атырау қаласында Kozybayev University мен Аризона университеті делегациясының Атырау облысының басшылығымен, жетекші жоғары оқу орындары және өнеркәсіп саласының өкілдерімен бірқатар жұмыс кездесулері өтті. Кездесулердің негізгі тақырыбы – Қазақстанда элементтік күкіртті терең өңдеу технологияларын дамыту және шикізаттық модельден жоғары қосылған құны бар өнім өндіруге көшу. Оның ішінде күкіртполимерлі материалдар, пластиктер, функционалдық материалдар және құрамында күкірті бар тыңайтқыштар өндіру мәселелері қаралды.
Делегация құрамында Kozybayev University басқарма төрағасы – ректор Ербол Исакаев, Агротехнологиялық факультеттің деканы Алтын Шаяхметова және Аризона университетінің профессоры Шамиль Саиев болды.
Атырау облысының әкімі Болат Ақшолақовпен өткен кездесуге мұнай-газ және мұнай-химия саласының өкілдері, соның ішінде NCOC және «Теңізшевройл» компанияларының өкілдері, сондай-ақ Fincraft Group өкілі Асқар Исмаилов, «Еділ-Орал» ЖШС басшысы Серік Аманғалеев, Сафи Өтебаев атындағы Атырау мұнай және газ университеті мен Халел Досмұхамедов атындағы Атырау университетінің басшылары және бейінді басқармалардың өкілдері қатысты.
Делегация күкіртті қайта өңдеуге бағытталған бірлескен ғылыми-технологиялық бағдарламаны таныстырды. Әсіресе күкіртполимерлі пластиктер өңір үшін жаңа перспективалы өнеркәсіптік бағыт ретінде қарастырылды. Мұндай тәсіл күкіртті мұнай-газ саласының қосалқы өнімінен жоғары қосылған құны бар өнім өндіруге қажетті құнды жергілікті шикізатқа айналдыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар құрамында күкірті бар тыңайтқыштар өндіру бағытына да ерекше қызығушылық танытылды.
Атырау облысында бұл бағытты дамытуға қажетті база бар. Өңірде күкірттің айтарлықтай көлемі, сондай-ақ мұнай-газ және өндірістік инфрақұрылым қалыптасқан. Кездесу қорытындысы бойынша өңірлік тарап жобаны одан әрі пысықтауға, оның ішінде технологияларды пилоттық режимде сынақтан өткізуге және кейін өндірісті ауқымды түрде іске қосуға қызығушылық білдірді.
Келесі жұмыс кездесуі Сафи Өтебаев атындағы Атырау мұнай және газ университетінің басшылығымен өтті. Кездесу барысында күкіртті тікелей мұнай-газ өңірінде қайта өңдеуге бағытталған жобаларды жүзеге асыру үшін үш университеттің құзыреттерін біріктіру мүмкіндігі талқыланды. Бұл ретте Аризона университетінің халықаралық ғылыми сараптамасын, Kozybayev University-дің зерттеу әлеуетін және Атырау мұнай және газ университетінің салалық мамандануын ұштастыру көзделіп отыр.
«Еділ-Орал» ЖШС-мен ынтымақтастық мәселесі де жеке қаралды. Компания директоры Серік Аманғалеев жобаны дамытуға қолдау көрсетуге дайын екенін және пилоттық қондырғыны орналастыруға, сондай-ақ күкіртполимерлі пластиктер өндірісін одан әрі пысықтауға арналған алаң ұсыну мүмкіндігі бар екенін мәлімдеді.
Бұған дейін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев күкіртті терең өңдеудің маңыздылығын атап өткен болатын. 2025 жылғы 31 қазанда Астанада өткен Стратегиялық әріптестік форумында Мемлекет басшысы Kozybayev University мен Аризона университетінің күкіртті инновациялық полимерлерге айналдыру технологиясының перспективалылығына тоқталған еді.
Бұл бастама ҚР Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбектің де қолдауына ие болды. Ғылыми зерттеулерден практикалық іске асыру кезеңіне көшуге, яғни зерттеу инфрақұрылымын қалыптастыруға, тәжірибелік үлгілер әзірлеуге және келешекте демонстрациялық өндірісті іске қосуға ерекше мән беріліп отыр.
Күкіртті терең өңдеу тек жаңа материалдар жасауға ғана емес, сонымен қатар химия өнеркәсібін дамытуға, жаңа өндіріс орындарын іске қосуға, жұмыс орындарын ашуға және ғылыми әзірлемелерді коммерцияландыруға мүмкіндік береді. Қордаланған күкірт көлемін экономикалық айналымға енгізу ел ішінде қосымша құн қалыптастыруға және сонымен бірге экологиялық жүктемені азайтуға жағдай жасайды.
